Kalender geeft grip op vakantie

Wat is het heerlijk om in de vakantie de kinderen niet achter de broek te hoeven zitten om ’s morgens op tijd op school te zijn. En wat fijn om mijn eigen plannen met de kinderen even niet af te hoeven stemmen met wat er op school gebeurt. Wat een vrijheid. Al moeten we juist in de vakantie wel structuur in de dagen brengen. Anders verdrinkt Max (5) in alle vrije tijd.  

De vakantie is altijd moeilijk voor Max. Hij is blij dat hij niet naar school hoeft, maar hij moet wel altijd enorm omschakelen. Welke invulling moet hij in hemelsnaam geven aan die overweldigende zee van vrije tijd? Vooral de eerste dagen is de onzekerheid bij hem goed merkbaar. Hij stelt keer op keer dezelfde vragen: Moet ik vandaag naar school? Moet ik naar zwemles? Wanneer gaan we pannenkoeken eten? Wat gaan we vandaag allemaal doen? Er zijn drie dingen die Max helpen wat grip te krijgen op zijn vakantie: een kalender, iedere dag maximaal één grotere activiteit en voldoende pauzemomenten. Daarnaast heeft Max zijn eigen vaste routines bij het opstaan en naar bed gaan, die brengen hem ook wat rust in woelige tijden.

Besef van tijd

Gelukkig heeft Max nu hij 5 jaar is, een iets beter besef van tijd gekregen. Daardoor is ‘woensdag’ (of iedere andere willekeurige dag) met behulp van een kalender beter uit te leggen. Het is nog niet zo heel lang geleden dat Max nog erg veel moeite had met de tijdbegrippen ochtend, middag en avond. “We gaan vanmiddag naar de speeltuin.” Daar kon hij dus helemaal niets mee. Wanneer is dat dan? Hoe lang duurt dat? Een time-timer helpt betekenis te geven aan straks, maar vanmiddag kun je er niet mee uitleggen. Ik probeerde het met: “Na de middagboterham.” Maar daar kon Max niet mee uit de voeten. Wat een frustratie! Het kostte me héél veel moeite om hem af te leiden van het onzekere wachten en de vage tijdsaanduiding. En net als ik dacht dat het gelukt was hem op andere gedachten te brengen, kwam alweer die vraag: “Wanneer gaan we naar de speeltuin?” En dan kon ik opnieuw allerlei afleidingstactieken uit mijn trukendoos tevoorschijn halen.

Overzicht met een kalender

Tegenwoordig kan hij de duur en de komst van ochtend, middag en avond beter inschatten. En hebben we een grote maandkalender (flipover-formaat) op ooghoogte in de huiskamer hangen om Max het overzicht te geven dat hij zo hard nodig heeft. Iedere dag heeft een eigen kleur, dat is handig omdat Max nog niet kan lezen. “Op woensdag, dat is de paarse dag, gaan we naar het pannenkoekenrestaurant. Kijk maar over hoeveel nachtjes slapen dat is.” Kruisjes zetten heeft een kalmerend effect. Het geeft Max houvast en een gevoel van controle.

Vertrouwde dagindeling

Max heeft zich een aantal vaste routines eigengemaakt. Daar wijkt hij niet van af, of het nu wel of geen vakantie is. Zo is zijn ochtendritueel altijd hetzelfde: opstaan, eten, douchen, aankleden, tandenpoetsen, hond uitlaten, cavia’s voeren. Hij is de enige van de kinderen die daarbij geen aansporing nodig heeft. Integendeel: hij vindt de routine juist prettig. In de vakantie moet hij na zijn ritueel zelf nog een tijdje overbruggen, totdat de andere kinderen gedoucht en aangekleed zijn. Pas dan is er een tien-uur momentje met fruit en limonade. (Eerder hoeft hij er dus ook niet om te vragen, weet hij inmiddels). Na het fruit eten neem ik de leiding over een activiteit. We tekenen samen, doen een spelletje of we gaan een klein rondje fietsen. Zoiets. Nog een koekje en limonade. En dan het middageten.

Na het middageten nog weer even zelf spelen en dan – “Als de grote wijzer dáár staat” – dán is er de Grote Gezamenlijke Activiteit van die dag. Dat kan zijn: knutselen, bakken, samen op pad. Of er komt bijvoorbeeld een vriendje spelen. Deze Grote Activiteit staat op de maandkalender aangegeven met een pictogram of een tekeningetje. Na het grote evenement – of tussendoor – volgen weer de limonade en een koekje. Zelf spelen. En om stipt 17 uur is het tijd voor het avondeten. Na het zelf spelen en televisiekijken volgt het avondritueel. Naar bed gaan is weer routine, appeltje eitje voor onze Max.

Niet te veel op één dag

Om te voorkomen dat het Max teveel wordt, staat er op een dag maar één groter evenement gepland dat maximaal een halve dag duurt. We gaan bijvoorbeeld niet de hele dag naar een pretpark, maar een halve dag. En als hij ’s morgens bij een vriendje gaat spelen, lukt het hem niet meer om ’s middags met ons eigen gezin naar de kinderboerderij te gaan. Dan moet hij het die middag thuis rustig aan doen, anders is hij in no time over de rooie. De impact van een activiteit is lang niet altijd goed in te schatten, maar we doen ons best zoveel mogelijk rekening met hem te houden.

Het wil niet zeggen dat Max thuis niet overprikkeld kan raken. Ik ben gedurende de hele dag alert op alarm signalen. Als ik Max op het juiste moment onder mijn hoede neem, voorkom ik meestal escalaties. Helaas voelt Max dit zelf nog niet goed aan. Tussendoortjes en televisiekijken zet ik in om rust te creëren, vooral voor mezelf. Even geen geren, geschreeuw en gerotzooi. Zodat ik tijd heb om bijvoorbeeld een wasje in de machine te doen of om de wc schoon te maken. Natuurlijk moet dat wel snel-snel, want als ik te lang uit beeld ben kan ik niet tijdig ingrijpen, mocht Max toch over de rooie gaan.

Geen dichtgetimmerde dagen

Toen Max jonger was en hij nog geen enkel besef van tijd had, heb ik veel geëxperimenteerd met het gebruik van dagritmekaarten en pictogrammen. Wat een zoektocht naar een goede balans tussen een gezond houvast en een rigide dagstructuur. Welke activiteiten zet ik vast? En welke laat ik vrij? Hoever ga ik daarin? Beperk ik mij tot de hoofdzaken of leg ik alles (of een deel) tot op detailniveau vast? Wat een karwei vond ik het om alle pictogrammen er bij te zoeken en in een werkbare presentatie te gieten. Op een bord met magneten, schuifkaarten in een boekje, digitaal op de Ipad en uitgeprint op een clipboard, wel/niet afvinken… Et cetera. Ieder dag weer… Voor drie kinderen… Een enorm tijdrovende klus!

Ik ben blij dat Max inmiddels weet hoe een dag globaal verloopt. Wat de vaste momenten zijn en welke ruimte hij heeft om te onderhandelen. Welke vrije speelmomenten er zijn. Dat hij tussendoor pauze moet nemen. En dat er iedere dag maximaal één groter evenement op de agenda staat. Maar het omschakelen van de schoolroutine naar de vakantiemodus, blijft desondanks heel lastig voor hem. Het brengt zoveel onzekerheden voor hem met zich mee.

Totdat ik een betere oplossing weet, lijkt er niets anders op te zitten dan Max de eerste dagen van de vakantie maar gewoon geduldig gerust te stellen. Dus vertellen we hem alle tientallen keren weer opnieuw dat hij niet naar school hoeft en voor hoe lang. En wanneer we naar dat pannenkoekenrestaurant gaan. We wijzen het aan op de kalender, tellen samen de dagen, sommen alle geplande activiteiten op. Inwendig haal ik opgelucht adem, iedere keer als ik met Sam de dagen van de herfstvakantie doorneem. Wat ben ik dankbaar dat de komst van de Sint en zijn Pieten in oktober nog even niet op de kalender staan. Alle extra spanning rondom 5 december stel ik voor Max het liefst zo lang mogelijk uit…

Een gedachte over “Kalender geeft grip op vakantie

  1. Co zegt:

    Lieve Mel, Wat een gedoe… Om bij de indeling van iedere dag zoveel rekening met jouw zoontje te moeten houden… Als ik bedenk hoe vaak wij ‘spontaan’ iets bedenken en de kinderen verrassen met een leuk dagje uit. Mijn kinderen liggen ook nog wel eens laat in bed, zeker in vakantietijd. Denk dit bij jou thuis ‘not done’ is. En onverwachts bezoek? Dat zal geen succes zijn, denk ik zomaar. Het klinkt ook alsof jouw zoontje errug veel aandacht nodig heeft. Hoe kom je dan in hemelsnaam aan de andere drie kinderen toe? Denk dat jij de vakantie niet als zodanig ervaart. Het is voor jou eerder topsport. Gelukkig gaan ze allevier naar school, zodat je die momenten even op adem kunt komen. En het huishouden kunt doen (geeeeeetver). Begin nu ook je eerdere bericht over de ontplofte bom in huis beter te begrijpen. Krijg de indruk dat jij in de vakantie fulltime je kinderen aan het verzorgen bent en dat je blij bent als je de rommel in ieder geval uit het zicht hebt. Kan me heel goed voorstellen dat de échte huishoudelijke klussen niet lukken. Doe vooral zelf wél spontane dingen, zodra de kans zich voordoet. Ga er even lekker op uit. Al is het maar een uurtje of misschien twee uurtjes. Anders zit in je in een vreselijke sleur, waarin jij NIET gelukkig bent. Liefs van Co

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s